Ze koesteren nog de momenten van vroeger: elkaar verhalen vertellen, gedichten maken, samen musiceren, zingen en dansen. De eerste generatie gastarbeiders uit Turkije groeide op in een kunstzinnige, creatieve sfeer. Eenmaal in Nederland kregen andere zaken, zoals werk, inkomen en huisvesting voorrang, maar vergeten zijn ze hun culturele opvoeding niet. Het festival Waalwijk ontmoet Anatolië, op zondagmiddag 6 april in Theater De Leest, is een eerbetoon aan het rijke verleden. Een dag vol kleur, muziek, kunst en culinaire verrassingen. Waarin de ontmoeting en de verbinding tussen Nederland en de migranten uit de regio van Anatolië centraal staan.
Ayse Yilmazsoy (70) kwam als eerste generatie gastarbeiders uit Turkije naar Waalwijk. Ze glundert en haar ogen sprankelen als ze herinneringen ophaalt over haar jeugd in Turkije. Dansen, zingen, toneelspelen. Ze hadden een transistor radio thuis en luisterden vaak naar muziek. Haar hart zit nog boordevol muziek, ook de klaagzangen, de uitingen van verdriet bij begrafenissen, vond zij erg mooi en indrukwekkend. Elk weekend naar de film, de openluchtbioscoop, met de hele familie, het was een feestelijk uitje.
Ayse in haar Turkse winkel aan de Hertog Janstraat in Waalwijk.
Van schoenfabriek tot eigen winkel
Ayse kwam in 1974 op 19-jarige leeftijd naar Waalwijk. Zij volgde haar man Fikri, waarmee zij al getrouwd was. In het begin had ze het erg moeilijk: “Ik sprak de taal niet, kende niemand, ik deed overdag de deur op slot en liet niemand binnen.” Fikri was aan het werk in Oisterwijk in een lederfabriek. Later werkte hij bij Alcoa in Drunen. Na een half jaar ging Ayse zelf aan de slag en werkte 13 jaar lang bij schoenfabriek Napolina in Kaatsheuvel en vervolgens in Waspik en Raamsdonksveer bij een ‘fritesfabriek’, zoals ze dat zelf noemt. Vanaf 1995 tot 1997 runde ze een Turkse winkel aan de Hertog Janstraat in Waalwijk. “Fikri was een hele goede man,” vertelt Ayse. De schok was dan ook groot toen hij op 19 september 1999 plotseling overleed aan een hartstilstand. Het duurde lang voordat Ayse haar verdriet te boven was.
De laatste jaren belandde Ayse in de medische molen, is wat minder ambulant en vindt het leven soms wat eentonig worden. Alhoewel zij heel erg kan genieten van het luisteren naar muziek. Zij is erg blij met IncludieQ, de indicatievrije dagbesteding die enige tijd geleden in Balade is begonnen en die zij wekelijks met veel plezier bezoekt.
Ayse en haar man Fikri.
Geen spijt
Spijt van haar komst naar Nederland heeft zij allerminst. Wel betreurt zij het dat ze nooit de kans heeft gekregen om een opleiding te volgen: zij was graag onderwijzeres geworden. Haar vader overleed jong en de financiële situatie van het gezin was niet goed. Maar met een dochter, drie kleindochters en een achterkleinkind op komst, krijgt de toekomstige overgrootmoeder nog alle kansen haar opvoedkundige talenten te ontplooien.
Wil je meer weten over het festival Waalwijk ontmoet Anatolië? Ga naar www.deleest.nl/festival